11 lipca 1943 oddziały partyzanckie ukraińskich nacjonalistów wspierane przez część ludności cywilnej zaatakowały miejscowości na Wołyniu i zamordowały mieszkających tam Polaków. Ta tzw. krwawa niedziela była punktem kulminacyjnym zbrodni wołyńskiej.

Oficjalne obchody zbrodni wołyńskiej odbyły się 11 lipca br. we Wrocławiu pod Pomnikiem-mauzoleum pomordowanej ludności polskiej na Kresach Płd.-Wsch. przez OUN i UPA) przy ul. Andrzeja Frycza-Modrzewskiego,

Obchody zgromadziły bardzo liczne delegacje państwowe, samorządowe i społeczne. Organizatorami byli: Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów reprezentowane przez wiceprezesa dra Michała Siekierkę, wojewodę dolnośląskiego, przez obecnego wicewojewodę Artura Jurkowskiego, Instytut Pamięci Narodowej, Oddział Wrocław, przez dyr. dr hab. Kamil Dworaczek.

W imieniu dolnośląskiej ‘Solidarności” kwiaty pod pomnikiem złożył przewodniczący Kazimierz Kimso.

Pierwszy masowy mord na ludności polskiej na Wołyniu został dokonany 9 lutego 1943 r. przez oddział UPA, który zamordował 173 Polaków we wsi Parośla w powiecie sarneńskim.

Według ustaleń historyków zbrodni na Polakach dokonano w 1865 miejscach na Wołyniu. Największych masakr dokonano w Woli Ostrowieckiej, gdzie zamordowanych zostało 628 Polaków, w kolonii Gaj – 600, w Ostrówkach – 521 oraz Kołodnie – 516. W niektórych miejscowościach Polacy nie dali się zaskoczyć i stawili skuteczny opór.

Dla uczczenia ofiar zbrodni Sejm RP w 2016 r. ustanowił 11 lipca jako Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej.

Terminem zbrodni lub rzezi wołyńskiej obejmuje się masowe mordy popełnione na Polakach w latach 1943-1945. Zaplanowane zostały, zorganizowane i przeprowadzone przez ukraińskie oddziały zbrojne, które działały na okupowanych wówczas przez Niemcy terenach Wołynia i Małopolski Wschodniej. W obliczu załamania się III Rzeszy czołowi ideolodzy ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego mieli nadzieję na stworzenie niepodległego państwa. Wstępem do tego miała być czystka etniczna, wymordowanie mieszkających na tym terenie Polaków.

Dokładnej liczby ofiar zbrodni wołyńskiej nigdy nie udało się ustalić. Historycy polscy szacują, że w latach 1943-1945 zamordowanych zostało ok. 100 tys. Polaków, w tym 60 proc. na Wołyniu. Do pierwszych ataków na polskie wioski lub zamieszkałe przez Polaków domy w miejscowościach wieloetnicznych dochodziło już zimą 1943 r. Oprócz zbrojnych oddziałów ukraińskich w tych akcjach uczestniczyli też – dobrowolnie lub pod przymusem – ukraińscy cywile.
Obecni na uroczystości przedstawiciele organizacji politycznych i społecznych apelowali przede wszystkim, o to, by prawda o zbrodni wołyńskiej była powszechna, by doszło do ekshumacji ofiar i możliwości upamiętniania wszystkich pomordowanych.

Foto Janusz Wolniak